مقدمه ازدواج موقت یا «متعه» یا همان نکاح منقطع یکی از انواع ازدواج در فقه اسلامی است که در برخی از کشورها، از جمله ایران، مورد پذیرش و اجرا قرار میگیرد.
در این نوشتار که ماحصل تلاش آقایان سید سجاد میرکاظمی 09122274983 و مصطفی زر باف وکلای محترم دادگستری میباشد که جز بهترین وکیل خانواده در تهران هستند در مورد ابعاد مختلف این نوع ازدواج بحث و تبادل نظر میگردد.
این نوع ازدواج به عنوان یک قرارداد موقتی بین زن و مرد تعریف میشود و به دلایل مختلفی از جمله عدم توانایی در انجام ازدواج دائم یا نیاز به ارتباطات کوتاهمدت، انجام میشود.
این مقاله به بررسی جنبههای مختلف ازدواج موقت در ایران میپردازد.
تعریف و ماهیت ازدواج موقت
ازدواج موقت به معنای ایجاد یک رابطه قانونی بین زن و مرد به مدت محدود و با شرایط مشخص است. در این نوع ازدواج، مدت زمان و مهریه به توافق طرفین تعیین میشود. طبق فقه شیعه، این نوع ازدواج با شروط مشخص و رعایت موارد شرعی انجام میگیرد.
عقد موقت یا مصطلح صیغه موقت ، یکی از انواع ازدواجها در فقه اسلامی و حقوق ایران است که با انشاء قرارداد میان زن و مرد منعقد میشود.
مدت زمان و میزان مهریه در ازدواج موقت باید از پیش تعیین شود. اگر هنگام اجرای عقد مشخص نباشند، ازدواج باطل است. مدت میتواند از چند دقیقه تا چندین سال باشد!
آیا در ازدواج موقت، زن از حق نفقه برخوردار است؟
خیر، مگر اینکه شرط شده باشد. همچنین زن و شوهر در این نوع ازدواج هرگز از یکدیگر ارث نمیبرند.
حتی برای ازدواج موقت دختر باکره، اجازه پدر یا جد پدری طبق ماده 1043 قانون مدنی ایران، الزامی است. مگر اینکه دختر با طرح دعوا و جلب نظر قاضی، اجازه ازدواج از دادگاه اتخاذ نماید.
فرزند حاصل از ازدواج موقت کاملا مشابه و مساوی فرزند ازدواج دائم میباشد؛
۱. رابطه نسب او برقراره ۲. حق حضانت و نفقه داره ۳. ارث میبره ۴. حق ثبت تولد و شناسنامه
پایان ازدواج موقت بهصورت خودکار با اتمام مدت انجام میشود و نیازی به طلاق نیست.
➕ مرد یا زن(با داشتن عنوان وکیل مرد) میتوانند قبل از پایان مدت، الباقی زمان را به زن ببخشند(بذل مدت)
مزایا ازدواج موقت یا متعه
: 1. تسهیل روابط مشروع و قانونی
2. پیشگیری از گناه و عذاب وجدان
3. انعطافپذیری در زمان و وظایف
چالشها ازدواج موقت یا متعه:
1. فاقد پایداری و تعهدات بلندمدت ازدواج دائم است.
2. امکان اهمال در حق فرزندان
3. عدم وجود برخی حقوق برای زن
ثبت عقد موقت یا ازدواج موقت (متعه)
در ایران از نظر قانونی الزامی نیست، اما در موارد خاصی مانند بارداری، توافق طرفین، یا درخواست زن، این امر ضروری میشود. برای اطمینان از حقوق قانونی زن و مرد و جلوگیری از مشکلات حقوقی، ثبت این نوع ازدواج توصیه میشود. در ادامه مراحل و شرایط ثبت عقد موقت آورده شده است:
مراحل و شرایط ثبت عقد موقت
1. توافق طرفین:
پیش از هر چیز، توافق بر سر شرایط ازدواج موقت، شامل مهریه و مدت عقد، انجام میشود. این توافق میتواند به صورت شفاهی یا کتبی صورت گیرد.
2. مدارک لازم برای ثبت:
برای ثبت عقد موقت، معمولاً به مدارک زیر نیاز است: شناسنامه و کارت ملی زوجین در صورت نیاز، اجازهنامه پدر یا جد پدری برای دختر باکره مدارک مربوط به توافقهای مهریه و مدت زمان عقد
3. حضور در دفترخانه رسمی:
ثبت ازدواج موقت باید در دفتر ثبت ازدواج رسمی انجام شود. زوجین به همراه مدارک لازم به دفترخانه مراجعه کرده و عقد موقت را بهصورت رسمی ثبت میکنند. در این مرحله، سند ازدواج موقت صادر میشود.
4. شرایط خاص برای ثبت الزامی:
طبق قانون، در شرایط زیر ثبت عقد موقت الزامی است:
1-بارداری زن:
2-اگر زن باردار باشد، ثبت ازدواج موقت برای حفظ حقوق فرزند الزامی است.
3-توافق طرفین بر ثبت: اگر زن و مرد در هنگام عقد بر ثبت رسمی توافق کرده باشند.
4-درخواست زن: اگر زن از مرد درخواست ثبت عقد موقت کند، مرد موظف است به دفترخانه مراجعه کند و ازدواج را ثبت نماید.
5. مراحل ثبت در دفاتر رسمی: پس از بررسی مدارک و شرایط، سردفتر، عقد موقت را ثبت کرده و یک سند ازدواج موقت صادر میکند. سند ازدواج موقت شامل اطلاعات زوجین، مدت عقد، و میزان مهریه است.
6. عدم ثبت و تبعات قانونی: اگر مرد در شرایطی که ثبت ازدواج موقت الزامی است (مثلاً در صورت بارداری زن) از ثبت خودداری کند، زن میتواند به دادگاه مراجعه کند و او را مجبور به ثبت عقد کند. در چنین مواردی، ممکن است مرد با جریمه یا مجازات قانونی مواجه شود. ثبت عقد موقت میتواند تضمینی برای حفظ حقوق طرفین باشد و از مشکلات قانونی در آینده جلوگیری کند.
اجرای صیغه عقد موقت (متعه)
در اسلام دارای شرایط و ضوابط خاصی است که میتواند بهصورت وکالتی یا با خواندن خطبه انجام شود. در ادامه به توضیح این دو روش میپردازیم:
1. اجرای عقد موقت بهصورت وکالتی:
در این روش، یکی از طرفین (معمولاً زن) به شخص دیگر (وکالت) میدهد تا عقد موقت را به نمایندگی از او اجرا کند. این روش معمولاً در مواردی استفاده میشود که یکی از طرفین امکان حضور ندارد یا به هر دلیلی نمیتواند شخصاً عقد را اجرا کند.
مراحل اجرای عقد موقت بهصورت وکالتی:
توافق بر وکالت:
زن یا مرد به شخص دیگری وکالت میدهد که عقد موقت را جاری کند.
تنظیم وکالتنامه
وکالتنامهای تنظیم میشود که در آن شرایط عقد موقت، شامل مدت و مهریه ذکر شده است.
حضور وکیل:
وکیل به همراه طرف دیگر (مرد یا زن) به دفتر ثبت ازدواج مراجعه کرده و عقد را بهصورت رسمی ثبت میکند.
صدور سند:
پس از اجرای صیغه عقد و تایید طرفین، سند ازدواج موقت صادر میشود.
2. اجرای عقد موقت با خواندن خطبه:
در این روش، یکی از طرفین خطبه عقد را میخواند. این روش معمولاً در حضور شهود و در یک محیط مناسب انجام میشود. مراحل اجرای عقد موقت با خواندن خطبه: حضور طرفین و شهود: هر دو طرف باید در جلسه عقد حاضر شوند و دو شاهد مرد یا یک شاهد مرد و دو شاهد زن نیز باید در کنار آنها باشند.(به منظور تامین دلیل نه صحت عقد)
خواندن خطبه عقد:
خطبهای را میخوانند که شامل شرایط و ویژگیهای عقد موقت است. این خطبه بهطور سنتی شامل:
1-بیان صیغه عقد (مثل «به ازدواج موقت تو را درآوردم»). ذکر مهریه و مدت زمان عقد.
2-تایید طرفین: پس از خواندن خطبه، طرفین باید اعلام رضایت کنند و این رضایت باید با کلمات واضح بیان شود.
3-امضای سند: در نهایت، طرفین و شهود باید سند ازدواج موقت را امضا کنند.
3. شرایط کلی برای اجرای عقد موقت:
1-اجازه ولی:
برای دختر باکره، حضور و اجازه پدر یا جد پدری الزامی است.
2-شرایط صحت عقد:
شرایط عمومی صحت عقد، مانند عقل و بلوغ، برای هر دو طرف باید رعایت شود.
عدم وجود موانع شرعی:
طرفین باید از نظر شرعی در شرایطی قرار داشته باشند که بتوانند ازدواج کنند (مثل عدم وجود ازدواج دائم با فرد دیگر).
4. پس از اجرای عقد:
پس از اجرای عقد و ثبت آن در دفتر رسمی، طرفین میتوانند از حقوق و مزایای ازدواج موقت بهرهمند شوند و تمامی شروط ذکر شده در عقد (مثل مهریه و مدت زمان) برای آنها معتبر است. اجرای صحیح و قانونی عقد موقت به حفظ حقوق طرفین کمک میکند و از بروز مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری میکند.
ازدواج موقت یا متعه چیست؟ سید سجاد میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری 09122274983 و مصطفی زربافی وکیل دادگستری و سطح دکتری حوزه 09355232862
Rate this post
اکتبر 26, 2024
0
