دعوی مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه
دعوی مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه -را توسط وکیل سید سجاد میرکاظمی 09122274983 مورد بررسی قرار میدهیم…
۱. مفهوم سرقفلی و حق کسب و پیشه
الف) سرقفلی:
سرقفلی مبلغی است که مستأجر در ابتدای اجاره به موجر پرداخت میکند تا از برخی حقوق خاص مانند تمدید قرارداد، تخلیه نکردن ملک و غیره بهرهمند شود. سرقفلی قابل مطالبه و انتقال است، مگر اینکه در قرارداد خلاف آن قید شود.
ب) حق کسب و پیشه:
حق کسب و پیشه مبلغی است که بر اثر فعالیت مستمر مستأجر و جذب مشتری در ملک تجاری به وجود میآید و به نوعی ارزش افزوده تجاری ملک محسوب میشود. این حق بهمرور زمان ایجاد میشود و حتی اگر مستأجر در ابتدا سرقفلی نداده باشد، ممکن است در پایان قرارداد، مستحق دریافت آن باشد.
تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه:
معیارسرقفلی حق کسب و پیشه
نحوه ایجاد با پرداخت وجه به موجر در ابتدای اجاره با فعالیت مستمر مستأجر در محل کسب قابلیت انتقال طبق قرارداد قابل انتقال است.معمولاً بدون رضایت موجر قابل انتقال نیست.
قابلیت مطالبه هنگام تخلیه یا انتقال ملک در صورت عدم تمدید قرارداد توسط موجر
مبنای قانونی
قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶
۲. شرایط طرح دعوای مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه
✅ مستأجر باید دارای قرارداد رسمی یا عادی اجاره باشد.
✅ ملک باید کاربری تجاری داشته باشد.
✅ موجر باید ملک را تخلیه یا تخلیه را درخواست کرده باشد.
✅ در قرارداد، شرط عدم استحقاق مستأجر به سرقفلی یا حق کسب و پیشه ذکر نشده باشد.
۳. مراحل حقوقی طرح دعوا
دعوای مطالبه سرقفلی
- بررسی قرارداد اجاره و تعیین مبلغ سرقفلی پرداختی.
- ارسال اظهارنامه به موجر (در صورت امتناع از پرداخت).
- طرح دادخواست در دادگاه حقوقی محل وقوع ملک.
- ارائه مستندات و دفاعیات در دادگاه.
- صدور و اجرای حکم پرداخت سرقفلی.
دعوای مطالبه حق کسب و پیشه
- اثبات فعالیت مستمر مستأجر در ملک.
- اثبات افزایش ارزش تجاری ملک به علت فعالیت مستأجر.
- ارائه دادخواست به دادگاه حقوقی جهت مطالبه حق کسب و پیشه.
- ارجاع پرونده به کارشناس رسمی برای تعیین میزان حق کسب و پیشه.
- صدور و اجرای حکم پرداخت.
۴. نمونه آراء دادگاه در مورد سرقفلی و حق کسب و پیشه
نمونه رأی دادگاه درباره مطالبه سرقفلی
مرجع رسیدگی: شعبه ۱۰ دادگاه حقوقی تهران
خواهان: علی … (مستأجر)
خوانده: حسین … (موجر)
خواسته: مطالبه سرقفلی به مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان
رأی دادگاه:
با توجه به قرارداد اجاره مورخ … و مستند به ماده ۶ قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶، مشخص شد که مستأجر مبلغ سرقفلی را در ابتدای اجاره پرداخت کرده و موجر بهرغم درخواست تخلیه، از پرداخت آن خودداری کرده است. لذا، دادگاه حکم به محکومیت موجر به پرداخت مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان بابت سرقفلی صادر میکند.
نمونه رأی دادگاه درباره مطالبه حق کسب و پیشه
مرجع رسیدگی: شعبه ۱۵ دادگاه حقوقی اصفهان
خواهان: رضا … (مستأجر)
خوانده: بانک … (موجر)
خواسته: مطالبه حق کسب و پیشه به مبلغ ۸۰۰ میلیون تومان
رأی دادگاه:
با توجه به فعالیت ۲۰ ساله مستأجر در ملک تج
دعوی مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه
۱. مفهوم سرقفلی و حق کسب و پیشه
در دعاوی مرتبط با اجاره اماکن تجاری، دو مفهوم مهم مطرح میشود:
سرقفلی:
- مبلغی است که مستأجر در ابتدای اجاره به موجر پرداخت میکند.
- مبنای آن توافقی است و در قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ به رسمیت شناخته شده است.
- قابل انتقال به غیر است، مگر اینکه در قرارداد خلاف آن ذکر شده باشد.
حق کسب و پیشه:
- بر اثر فعالیت مستمر مستأجر در ملک تجاری ایجاد میشود.
- در قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۵۶ مطرح شده است.
- مستأجر در پایان قرارداد و در صورت تخلیه ملک، حق دریافت آن را دارد، حتی اگر سرقفلی پرداخت نکرده باشد.
تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه:
معیار سرقفلی حق کسب و پیشه
نحوه ایجاد
پرداخت پول به موجر در ابتدای اجاره
کسب مشتری و رونق کسبوکار در طول زمان
قابلیت انتقال طبق قرارداد قابل انتقال است
معمولاً بدون رضایت موجر قابل انتقال نیست
مبنای قانونی
قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶
قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۵۶
شرایط پرداخت با تخلیه ملک و در صورت توافق پرداخت میشود.
در صورت عدم تمدید قرارداد توسط موجر و اثبات رونق تجاری مستأجر
۲. شرایط طرح دعوا برای مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه
✅ مستأجر باید قرارداد اجاره داشته باشد.
✅ ملک باید تجاری باشد.
✅ در قرارداد شرط عدم استحقاق مستأجر برای سرقفلی یا حق کسب و پیشه ذکر نشده باشد.
✅ در صورت تخلیه اجباری ملک، موجر باید مبلغ سرقفلی یا حق کسب و پیشه را پرداخت کند.
۳. مراحل طرح دعوا
مطالبه سرقفلی:
- بررسی قرارداد اجاره و تعیین مبلغ سرقفلی.
- ارسال اظهارنامه به موجر در صورت امتناع از پرداخت.
- طرح دادخواست حقوقی در دادگاه محل وقوع ملک.
- ارائه مستندات و مدارک مالکیت و پرداخت سرقفلی.
- صدور حکم دادگاه و اجرای آن.
مطالبه حق کسب و پیشه:
- اثبات فعالیت مستمر مستأجر در ملک تجاری.
- اثبات افزایش ارزش تجاری ملک به دلیل فعالیت مستأجر.
- ارائه دادخواست و درخواست کارشناس رسمی برای تعیین مبلغ.
- صدور و اجرای حکم دادگاه.
۴. نمونه آراء دادگاه در مورد مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه
نمونه رأی درباره مطالبه سرقفلی
مرجع رسیدگی: شعبه ۱۰ دادگاه حقوقی تهران
خواهان: علی … (مستأجر)
خوانده: حسین … (موجر)
خواسته: مطالبه سرقفلی به مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان
رأی دادگاه:
با استناد به ماده ۶ قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶ و بررسی قرارداد اجاره، مشخص شد که مستأجر در ابتدا مبلغ سرقفلی را پرداخت کرده و موجر از استرداد آن خودداری کرده است. دادگاه حکم به پرداخت سرقفلی به مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان صادر میکند.
نمونه رأی درباره مطالبه حق کسب و پیشه
مرجع رسیدگی: شعبه ۱۵ دادگاه حقوقی اصفهان
خواهان: رضا … (مستأجر)
خوانده: بانک … (موجر)
خواسته: مطالبه حق کسب و پیشه به مبلغ ۸۰۰ میلیون تومان
رأی دادگاه:
پس از بررسی مدارک و گزارش کارشناس رسمی، مشخص شد که مستأجر بیش از ۱۵ سال در ملک تجاری فعالیت داشته و ارزش تجاری آن افزایش یافته است. دادگاه با استناد به قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۵۶، حکم به پرداخت ۸۰۰ میلیون تومان بابت حق کسب و پیشه صادر کرد.
۵. تحلیل حقوقی آراء
✅ در رأی سرقفلی:
- پرداخت مبلغ سرقفلی در قرارداد از اهمیت بالایی برخوردار بود.
- قانون ۱۳۷۶ ناظر بر این دعوا بود.
✅ در رأی حق کسب و پیشه:
- مدت فعالیت مستأجر و گزارش کارشناس رسمی نقش کلیدی داشت.
- دادگاه از قانون قدیمیتر (۱۳۵۶) برای حمایت از مستأجر استفاده کرد.
۶. ویژگیهای وکیل متخصص در دعاوی سرقفلی و حق کسب و پیشه
✅ تسلط کامل بر قوانین موجر و مستأجر ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶
✅ تجربه در دعاوی ملکی و تجاری و آشنایی با رویه دادگاهها
✅ توانایی ارائه دفاعیات محکم بر اساس قرارداد و گزارش کارشناسی
✅ مهارت در حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره یا طرح دعوا
۷. ویژگیهای مشاوره حقوقی تخصصی در این دعاوی
✅ بررسی قرارداد اجاره و شروط آن قبل از اقدام قضایی
✅ ارائه راهکارهای جایگزین برای حل اختلاف بدون طرح دعوا
✅ تحلیل نقاط قوت و ضعف پرونده قبل از دادخواست
✅ ارائه راهنمایی درباره اجرای احکام پس از صدور رأی
۸. نتیجهگیری و توصیهها
✔ اگر مستأجر در زمان عقد قرارداد سرقفلی پرداخت کرده است، میتواند هنگام تخلیه آن را از موجر مطالبه کند.
✔ اگر مستأجر در یک ملک تجاری سالها فعالیت کرده و مشتری جذب کرده است، در صورت عدم تمدید قرارداد، مستحق دریافت حق کسب و پیشه است.
✔ تفاوت بین قانون موجر و مستأجر سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶ بسیار مهم است و باید در طرح دعوا به آن توجه کرد.
✔ مشورت با وکیل متخصص میتواند در جلوگیری از تضییع حقوق مستأجر یا موجر بسیار مؤثر باشد.
اگر در مورد پرونده خاصی نیاز به راهنمایی دارید، بفرمایید تا راهنمایی کنم.
دعوی مطالبه سرقفلی و حق کسب و پیشه -را توسط وکیل سید سجاد میرکاظمی 09122274983 مورد بررسی قرار میدهیم.
