وکیل استنکاف از ملاقات فرزند
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند | بررسی حقوقی و نقش وکیل خانواده
مقدمه
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند اذعان داشتنه موضوع استنکاف از ملاقات فرزند یکی از چالشهای مهم در روابط بعد از طلاق یا جدایی والدین است. این پدیده ممکن است از سوی یکی از والدین یا حتی از سوی فرزند شکل بگیرد و اثرات مخربی بر روابط خانوادگی و سلامت روانی کودک داشته باشد. در این مقاله، به بررسی ابعاد حقوقی استنکاف از ملاقات فرزند، ضمانت اجراهای قانونی، و نقش وکیل متخصص خانواده در رسیدگی به این نوع پروندهها خواهیم پرداخت.
مفهوم استنکاف از ملاقات فرزند
استنکاف به چه معناست؟
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند بیان داشته در زبان حقوقی، “استنکاف” به معنای امتناع آگاهانه و بدون دلیل موجه از انجام یک وظیفه قانونی یا قراردادی است. بنابراین، استنکاف از ملاقات فرزند به معنای عدم اجرای حکم یا توافق انجامشده درباره ملاقات والد با فرزند، بدون عذر موجه است.
مصادیق استنکاف از ملاقات
۱. استنکاف والد حضانتگیرنده
در مواردی که دادگاه حق ملاقات را به والد غیرحضانتگیرنده داده، اما والد دارای حضانت با بهانههای مختلف از اجرای حکم خودداری میکند.
۲. استنکاف والد غیرحضانتگیرنده
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند اظهار دارد برخی اوقات، پدر یا مادری که حق ملاقات دارد، به دلیل مشغله، بیتوجهی یا تنش با همسر سابق، خود از ملاقات با فرزند صرفنظر میکند.
۳. استنکاف کودک از ملاقات
در برخی سنین، بهویژه در دوران نوجوانی، کودک ممکن است از دیدار با یکی از والدین خودداری کند. این موضوع میتواند ناشی از تحریک والد دیگر، یا تجربه منفی کودک باشد.
وضعیت قانونی استنکاف از ملاقات
مبنای قانونی ملاقات
طبق ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی، هر یک از والدین که حضانت فرزند با او نیست، حق ملاقات دارد و این حق باید از سوی دادگاه تأمین و اجرا شود.
مسئولیت اجرای حکم ملاقات
اگر یکی از والدین از اجرای حکم ملاقات خودداری کند، مرتکب تخلف قانونی شده و میتوان از طریق اجرای احکام و دستگاه قضایی با او برخورد کرد.
ضمانت اجراهای قانونی در صورت استنکاف
الف) در برابر والد حضانتگیرنده:
در صورتی که این والد مانع ملاقات شود:
- اخطار کتبی از سوی دادگاه
- ارجاع پرونده به اجرای احکام خانواده
- مجازات نقدی طبق ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده
- در موارد شدید، امکان سلب یا محدود کردن حضانت
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند عرض داشته در ماده ۵۴ قانون حمایت از خانواده ذیل فصل مقررات کیفری حالتی را پیش بینی کرده است که اگر کسی که حق حضانت طفل را بر عهده دارد، از انجام وظایف خود خودداری کند یا این که با وجود اینکه وظایف خود را انجام می دهد اما از طرفی، مانع ملاقات طفل شود با اشخاصی که حق ملاقات وی را دارند.
به مجازات جزای نقدی درجه ۸ محکوم می شود و اگر این کار را دوباره تکرار کند به حداکثر آن محکوم می شود. در ذیل هر یک از این موارد را جداگانه بررسی می کنیم.
جرم عدم انجام وظایف حضانت
همانطور که می دانید طفل چه پسر باشد چه دختر تا سن ۷ سالگی تحت حضانت مادر خواهند بود و از آن پس مصلحت طفل ایجاب می کند که با چه کسی باشد و غلبه از آن پدر است.
و این نکته را هم لازم به ذکر میدانیم که حضانت هم حق و هم تکلیف والدین نسبت به فرزندان است چه زمان زندگی مشترک چه بعد از طلاق طرفین.
در مواد قانون مدنی اشاره شده است که هیچ کدام از پدر و مادر حق ندارد در زمانی که حضانت طفل با او است از این امر امتناع کند به علت حساس بودن امر حضانت در تصویب قانون حمایت از خانواده جدید سال ۹۱ مواد بیشتری به این امر اختصاص یافت و حتی مقررات کیفری نیز درباب حضانت به تصویب رسید.
یکی از این مقررات کیفری و جزایی ماده ۵۴ است که عدم انجام حضانت را جرم انگاری کرده است. پس ما جرمی داریم تحت عنوان عدم انجام وظایف حضانت.
ماده ۵۳ حمایت خانواده جدید و عناصر آن
ماده ۵۴ ـ هر گاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و درصورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می شود.
جزای نقدی مندرج در این بند به موجب مصوبه1403 هیات وزیران به سی میلیون ریال (100.۰۰۰.۰۰۰) تعدیل شد.
تیجه تعدیل مجازات های نقدی در مصوبه 1403 هیئت وزیران
طبق ماده 28 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، هر سه سال یک بار تمام جرائم و تخلفات از جمله مجازات نقدی، به تناسب نرخ تورم اعلام شده از سوی بانک مرکزی، به پیشنهاد وزیر دادگستری و تصویب هیات وزیران تعدیل می شود.
آخرین بار هیات وزیران در مصوبه ای به تاریخ 1399/12/25، مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف را افزایش داده بود.
با گذشت بیش از 3 سال از مصوبه قبلی، هیات وزیران بار دیگر به استناد ماده 28 اصلاحی قانون مجازات اسلامی، با افزایش مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف موافقت کرده اند.نتیجه این این بروزرسانی میزان جرائم به شرح ذیل است:
این تعدیل در خصوص آن دسته از جزای نقدی انجام شده که تا کنون تعدیل نشده یا از آخرین زمان تعدیل آن سه سال گذشته است.تعدیل از سال تصویب قانون مربوطه تا سال محاسبه آن [سال جاری] و بر مبنای نرخ تورم محاسبه شده است.
عنصر قانونی: عنصر قانونی این جرم همان ماده ۵۴ ق.ح.خ است در اصول حقوق جزا داریم که هیچ فعل یا ترک فعلی را نمی توان جرم تلقی و مجازات کرد مگر آن که قانون پیش بینی کند حال پیش بینی قانون در ماده ۵۴ رخ داده است.
عنصر مادی: عنصر مادی این جرم همانطور که از نام و مفاد ماده پیداست ترک فعل است پس این جرم با ترک فعل واقع می شود نه فعل که شامل ترک وظایف مربوط بعدم انجام وظایف حضانت است اما در مورد ممانعت از ملاقات با طفل ممکن است به صورت فعل واقع شود یا ترک فعل.
عنصر معنوی: برای عنصر معنوی سوءنیت عام کافی است وکیل استنکاف از ملاقات فرزند بیان داشته که یعنی علم داشته باشد و عمد داشته باشد و حاصل شدن نتیجه خاصی مدنظر نیست و به صرف علم و عمد جرم محقق می شود.
جرم ممانعت از ملاقات شخص ذی حق با طفل
در ماده ۱۱۷۴ ق.م حق ملاقات طفل برای والدین به رسمیت شناخته شده است. به علت مهم بودن این امر، قانون گذار عدم رعایت این مقرره را مورد جرم انگاری قرار داده است و برای آن مجازات تعیین کرده است قبلا در قانون حمایت از خانواده مصوب ۵۳ و حال در قانون جدید مصوب ۹۱ آن ماده نسخ و مجازات جدیدی را پیش بینی کرده است.
در بند دوم ماده ۵۴ قانون ح. خ مصوب ۹۱ آمده است که:
هر گاه مسئول حضانت……یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و در صورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می شود.
مجازات جرم عدم انجام وظایف حضانت و ممانعت از ملاقات طفل
در ماده ۵۴ صراحت دارد که جزای نقدی درجه ۸ یعنی تا ۱۰میلیون ریال مجازات این جرم خواهد بود و درصورت تکرار به حداکثر آن محکوم می شود.
ب) در برابر والد غیرحضانتگیرنده:
اگر این والد خود از ملاقات امتناع کند:
- در ظاهر جرم یا تخلف قانونی نیست، اما ممکن است در آینده باعث کاهش یا حذف حق ملاقات او شود.
- در رسیدگی به موضوع حضانت دائم، رفتار والد امتناعکننده مدنظر قرار میگیرد.
ج) در صورت استنکاف کودک:
- دادگاه در چنین مواردی بررسی میکند که آیا این استنکاف ارادی است یا نتیجهی تلقین، ترس یا تأثیر والد دیگر.
- امکان استفاده از مشاوران روانشناسی، مددکاران اجتماعی و کارشناسان خانواده برای حل مشکل وجود دارد.
دادگاه رسیدگی کننده به این دو جرم
صلاحیت رسیدگی به جنبه های حقوقی حضانت با دادگاه خانواده است اما برای مجازات مرتکب این جرم ها در اینکه چه دادگاهی صالح است باید دقت کرد متاسفانه برخی به اشتباه نظر می دهند که در دادگاه کیفری ۲ به این امر رسیدگی می شود اما ایشان گویا قانون شورای حل اختلاف را نادیده گرفته اند که در جرایم با مجازات جزای نقدی درجه ۸ در این مرجع رسیدگی می شود.
در بند ح ماده ۹ قانون شورای حل اختلاف مقرر شده است که:
ح ـ جرائم تعزیری که صرفاً مستوجب مجازات جزای نقدی درجه هشت باشد. و این جرم هم مصداق همین بند است لذا رسیدگی به این جرم در جنبه کیفری با شورای حل اختلاف است.
نقش وکیل خانواده در مواجهه با استنکاف
مشاوره حقوقی دقیق
وکیل خانواده با بررسی شرایط، مشخص میکند که نوع استنکاف چگونه است و چه اقداماتی میتوان علیه آن انجام داد.
تنظیم دادخواست الزام به ملاقات
در صورت ممانعت از ملاقات یا استنکاف مکرر، وکیل میتواند برای اجرای حکم یا برخورد قانونی اقدام کند.
پیگیری در اجرای احکام
وکیل متخصص میداند کدام شعبه قضایی یا دایره اجرای احکام مسئول رسیدگی است و روند پیگیری را تسهیل میکند.
دفاع در برابر ادعاهای واهی
اگر والد مقابل برای توجیه استنکاف ادعاهایی مطرح کند، وکیل میتواند با تنظیم لایحه دفاعیه حرفهای، از موکل خود دفاع کند.
نقش مشاوران خانواده در کاهش استنکاف
- استفاده از روانشناس کودک و نوجوان
- برگزاری جلسات مشاوره خانوادگی برای رفع اختلافات
- تشویق والدین به درک نقش یکدیگر در تربیت کودک
- جلوگیری از بیگانگی والدینی و تأثیر آن بر ذهن کودک
نکات مهم برای والدین
- استنکاف از ملاقات، هم از سوی مانع و هم از سوی امتناعکننده، میتواند تبعات قانونی داشته باشد.
- قانون، معیار را مصلحت کودک قرار داده و نه ترجیح یا احساسات والدین.
- بهترین اقدام، مذاکره همراه با مشاوره حقوقی و روانی است تا کودک از آسیبهای عاطفی دور بماند.
نتیجهگیری
استنکاف از ملاقات فرزند از هر سمتی که باشد، نشانهی یک تعارض عمیق خانوادگی است که اگر به موقع و صحیح مدیریت نشود، به آسیبهای جدی روانی برای کودک منجر میشود. قانون حمایت از خانواده، ابزارهای مشخصی برای مقابله با چنین مواردی در نظر گرفته است و وکیل متخصص خانواده میتواند نقش کلیدی در حفظ توازن حقوقی و انسانی میان والدین ایفا کند. در نتیجه، برای حل اختلافات ناشی از ملاقات فرزند، مشاوره و اقدام نمایید.
وکیل استنکاف از ملاقات فرزند -سید سجاد میرکاظمی متخصص حوزه و دعاوی خانواده 09122274983
